“Houston, we’ve got a problem”: inflatieopstoot leidt tot competitiviteitsverlies

Vandaag heeft de Indexcommissie het indexcijfer van de consumptieprijzen voor november 2021 goedgekeurd. Volgens het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) zijn de resultaten op zijn zachtst uitgedrukt zeer verontrustend.

Hoogste inflatiecijfer sinds juli 2008

Als gevolg van de stijging van voornamelijk de gas- en de elektriciteitsprijzen is de inflatie nu al opgelopen tot 5,6%, het hoogste peil in meer dan 13 jaar (toen, in juli 2008: 5,9%).

De jaarstijging van de gezondheidsindex is op één maand tijd versneld van 3,5% in oktober tot liefst 4,8% in november. En het viermaands voortschrijdend gemiddelde van de gezondheidsindex, de zogenaamde afgevlakte index, ligt nu al 3,22% hoger dan een jaar geleden en dit percentage zal de komende maanden (zelfs zonder bijkomende inflatiedynamiek) verder versnellen richting 4,5 à 5%.

"De afgevlakte gezondheidsindex vormt de basis voor de indexeringsclausules in sectorale of bedrijfs-cao’s. De Belgische bedrijven zullen de lonen op enkele maanden tijd dus moeten verhogen met 4,5 à 5%, terwijl voor de volledige tweejaarsperiode 2021-2022 in de context van de loonwet van 1996 maar was gerekend op een verhoging van 2,8%. Of nog, gemiddeld genomen, twee indexeringen op zes maanden tijd”, stelt VBO Chief Economist Edward Roosens.

De veiligheidsmarge die volgens de wet van 1996 was voorzien (0,5%) zal dus ruimschoots onvoldoende blijken om de onderschatting van de indexering (met ongeveer 2%) op te vangen. We stevenen af op een onmiddellijke verslechtering van de kostencompetitiviteit van de Belgische ondernemingen met meerdere procentpunten, met alle gevolgen van dien voor onze exportmarktaandelen en de werkgelegenheid.

Loon-prijsspiraal

Daarenboven maakt die ontwikkeling ons land ook buitengewoon kwetsbaar voor het op gang komen van een loon-prijsspiraal. Op dit ogenblik zijn het in de consumptieprijsindex nog vooral de prijzen voor elektriciteit, aardgas en stookolie die de stijging veroorzaken. De prijsstijgingen voor de andere producten in de gezondheidsindex blijven momenteel nog erg beperkt. Maar samen met de zeer sterke stijging van de prijzen die bedrijven sinds mei 2020 betalen voor intermediaire grondstoffen (+26%), zullen die forse loonindexeringen ervoor zorgen dat ook de prijzen voor vele andere goederen zullen moeten worden opgetrokken. Als die dan weer uitmonden in nieuwe loonindexeringen, zitten we gevangen in een loon-prijsspiraal met, zoals het verleden heeft getoond, desastreuze gevolgen voor het concurrentievermogen van onze bedrijven en de jobcreatie.

Houston, we’ve got a problem

De voorbije decennia hebben overduidelijk aangetoond dat een combinatie van hoge inflatiecijfers gekoppeld met een automatisch loonindexeringsysteem een bijzonder gevaarlijke cocktail vormt. Het VBO vraagt dan ook dat de sociale partners en de regering zich op korte termijn beraden over mogelijke maatregelen om die infernale loon-prijsspiraal te doorbreken, en te kijken welke tussentijdse bijsturingsmechanismen kunnen worden ingezet zoals voorzien in de wet van 1996.

De inflatieontwikkeling van de voorbije maanden maakt het ook, eens te meer, duidelijk dat die wet in een context van automatische loonindexering het absolute minimum is om het concurrentievermogen van onze bedrijven en de werkgelegenheid in de privésector te helpen vrijwaren. In de huidige omstandigheden is zij zelfs ruimschoots onvoldoende.

“De vakbonden betogen op 6 december onder meer om de loonnormwet van 1996 af te schaffen. I.p.v. voor een afschaffing van die wet te betogen, zou er beter ernstig over nagedacht worden of ons land – een kleine open economie – het zich nog wel kan veroorloven om als enige en laatste Europees land (op Luxemburg en Malta na) nog een veralgemeend systeem van automatische loonindexering in stand te houden. En zich zo, telkens opnieuw, kwetsbaar te maken voor loon-prijsspiralen, snelle verslechteringen van de competitiviteit van de bedrijven, en massaal verlies van marktaandelen en jobs in de privésector. Gaan we ons voor de zoveelste keer aan dezelfde steen stoten, of zijn de sociale partners en de regering in staat om proactief in te grijpen om een competitiviteitscrisis te vermijden?”, besluit gedelegeerd bestuurder Pieter Timmermans.

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN EN PERSBERICHTEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.