Inflatieopstoot: wat zijn de gevolgen voor de concurrentiekracht van de ondernemingen?

De jongste cijfers van het Belgisch statistiekbureau Statbel tonen de laatste drie maanden een versnelling van de prijsstijging, die in september 2021 2,86% bedroeg.


Christophe Ernaelsteen, COMPETENTIECENTRUM ECONOMIE & CONJUNCTUUR Edward Roosens, COMPETENTIECENTRUM ECONOMIE & CONJUNCTUUR
06 oktober 2021

Zoals te zien in tabel 1, is 2,26 procentpunt (of 79% van de huidige prijsstijging) van de 2,86% inflatie gemeten in september 2021 toe te schrijven aan de prijsstijging in de categorieën ‘Huisvesting, water, elektriciteit, gas en andere brandstoffen’ en ‘Vervoer’.

Tabel 1. Inflatie volgens de 12 grootste productgroepen
 

Bron: Statbel en VBO-berekeningen

Meer in detail vinden we in die twee belangrijkste productgroepen de prijsstijgingen van aardgas (+48,88% gemiddeld op jaarbasis), elektriciteit (+17,32%), diesel (+19,99%) en benzine (+16,64%).

Die prijsstijgingen zijn toe te schrijven aan de huidige grote vraag naar energieproducten op de internationale markten. Als gevolg van het onverhoopt krachtige economisch herstel, eerst in Azië en vervolgens in Europa, is de vraag naar aardolieproducten en aardgas op dit moment heel hoog, omdat de voorraden, die tijdens de coronacrisis waren geslonken, opnieuw worden aangevuld. Dat gezegd zijnde, ligt de inflatie voorlopig nog steeds binnen de parameters van de afgelopen 30 jaar.

Inflatiedruk zou aanhouden tot het eind van het jaar

Hoewel de situatie heel onzeker blijft, zijn er drie redenen om aan te nemen dat de hoge inflatie de komende maanden zal aanhouden.

Ten eerste: de grondstoffenschaarste die heerst sinds het begin van de coronacrisis joeg de afzetprijzen (de prijzen waaraan bedrijven goederen en diensten onder elkaar verhandelen) de hoogte in. Zoals grafiek 1 aantoont, zijn in de industrie, met uitzondering van de bouwsector,  de prijzen van de onder bedrijven verhandelde producten tussen mei 2020 en augustus 2021 gestegen van een index van 107.2 naar 134.0, dat is een stijging van 25%. 

Grafiek 1. Afzetprijsindex van 2017 tot 2021 (2010 = 100)

 

Bron: Statbel

Ten tweede wordt verwacht dat de vraag naar energieproducten hoog zal blijven als gevolg van het economisch herstel (dat nog niet op het niveau van 2019 ligt) en de komst van de winter en de verwarmingsbehoeften.

Ten derde zal het Belgische systeem van automatische loonindexering de hoge energieprijzen in de komende maanden automatisch omzetten in loonstijgingen, die op hun beurt de inflatie zullen aanwakkeren via de andere sectoren en producten.

Volgens het Federaal Planbureau, zouden de huidige inflatieopstoten aanhouden tot begin 2022, zoals grafiek 2 aangeeft.

Grafiek 2. Inflatievooruitzichten 2021-2022

 

Bronnen: Statbel en Federaal Planbureau 

Wat zijn de gevolgen voor de concurrentiekracht van de ondernemingen?

De algemene prijsstijging zou op korte termijn, via het systeem van automatische indexering, sterkere loonstijgingen dan bij onze buren kunnen veroorzaken. Dat zal onze loonhandicap, die nu al 10% bedraagt ten aanzien van onze drie belangrijkste handelspartners Duitsland, Frankrijk en Nederland, nog vergroten. Wat kunnen we doen om dat te voorkomen?

De wet van 1996, herzien in 2017 (1), respecteren! Eerst en vooral mogen we niet vergeten dat die wet indexeringen en baremieke verhogingen garandeert. Daarnaast stelt ze een plafond vast voor bijkomende loonstijgingen (plafond van 0,4% voor 2021-2022), en houdt ze rekening met een mogelijke foutenmarge van 0,5%, zodanig dat de loonstijgingen in België gelijk zouden lopen met de gemiddelde loonstijgingen in de drie buurlanden. Als dat percentage wordt overschreden, wordt er een correctieterm toegepast die automatisch de volgende maximaal beschikbare marge, die om de twee jaar wordt vastgesteld, verlaagt en op die manier de concurrentiekracht vrijwaart.

Het VBO vindt het dus essentieel dat die wet wordt toegepast en gerespecteerd, zeker in deze periode van uitgesproken inflatie.

(1) De wet van 26 juli 1996 tot bevordering van de werkgelegenheid en tot preventieve vrijwaring van het concurrentievermogen, herzien op 19 maart 2017.

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.