VBO pleit voor een ‘Fit for 55’-pakket dat werkt

De klimaatambities van Europa zijn ondertussen alom bekend. Tegen 2030 moet de uitstoot van broeikasgassen met 55% zijn gereduceerd en in 2050 moet Europa klimaatneutraal zijn. Op die manier wil Europa zijn bijdrage leveren aan het akkoord van Parijs en meer bepaald aan de doelstelling “om de opwarming van de aarde ruim onder de 2°C te houden en ernaar te streven om de opwarming van de aarde te beperken tot maximaal 1,5°C.” Om die ambitie kracht bij te zetten heeft de Europese Commissie het ‘Fit for 55’-pakket uitgewerkt: 20 beleidsvoorstellen die de uitstootreductie van 55% tegen 2030 waar moeten maken.


Sofie Declerck, COMPETENTIECENTRUM EUROPA & INTERNATIONAAL Sebastiaan Marien, COMPETENTIECENTRUM ENERGIE, KLIMAAT & MOBILITEIT Olivier Van der Maren, COMPETENTIECENTRUM ENERGIE, KLIMAAT & MOBILITEIT
24 mei 2022

CBAM

Eén van de voorstellen uit het ‘Fit for 55’-pakket is het ‘carbon border adjustment mechanism’ (CBAM). Via het CBAM wil Europa de invoerders van ijzer en staal, aluminium, cement, meststoffen en elektriciteit die zijn geproduceerd in landen met een minder ambitieus klimaatbeleid dan dat van de EU verplichten om een belasting te betalen die afhankelijk is van de hoeveelheid broeikasgassen die worden uitgestoten tijdens de productie van die goederen.

Producenten die gevestigd zijn in de EU worden geconfronteerd met extra kosten als gevolg van het Europees klimaatbeleid. Die kosten bezorgen die producenten een financieel nadeel ten opzichte van de producenten elders in de wereld waar minder of geen aandacht is voor het klimaatbeleid. Daarom wil de Europese Commissie via het CBAM een ‘level playing field’ creëren voor de Europese producenten. Maar de Europese Commissie hoopt ook dat het CBAM de andere landen zal aanzetten tot het voeren van een doorgedreven klimaatbeleid. Dat zou vooral positief zijn voor het klimaat maar ook automatisch een ‘level playing field’ realiseren.

ETS

Een van de belangrijkste hoekstenen van het Europese klimaatbeleid is het emissiehandelssysteem of het ETS-systeem. Dat ETS-systeem is van toepassing op grote bedrijven (die veel energie verbruiken en veel broeikasgassen uitstoten). Het verplicht hen om uitstootrechten in te leveren in functie van hun broeikasgasemissies. Dus hoe meer emissies een bedrijf heeft hoe meer uitstootrechten het moet inleveren. De in te leveren uitstootrechten moeten de bedrijven aankopen op een veiling. Op basis van een benchmark van de beste installaties in Europa krijgen de bedrijven een deel van de benodigde uitstootrechten gratis. Op die manier wil Europa het verplaatsen van productie-eenheden naar landen zonder klimaatbeleid (‘carbon leakage’) voorkomen.

Jaar na jaar neemt het aantal uitstootrechten dat op de veiling wordt aangeboden af, met een stijgende prijs voor de uitstootrechten tot gevolg. Op die manier hoopt Europa dat ondernemingen op een punt komen dat het goedkoper is om te investeren in maatregelen die de emissies terugdringen dan om uitstootrechten aan te kopen. Zo heeft het ETS-systeem sinds 2005 al een uitstootreductie van 43% gerealiseerd. 

Het CBAM-voorstel van de Europese Commissie bevat een aantal probleempunten waar het VBO van meet af aan heeft op gewezen:

- De Europese Commissie wil de gratis emissierechten voor de producenten van ijzer en staal, aluminium, cement en meststoffen over een periode van 10 jaar (van 2026 tot 2035) volledig uitfaseren. Maar dat zal de Europese productie bestemd voor export een concurrentieel nadeel opleveren ten opzichte van goederen geproduceerd in derde landen. Daarom moeten de gratis uitstootrechten behouden blijven voor dat deel van de Europese productie van de CBAM-sectoren dat geëxporteerd zal worden.

-  Het CBAM is voor Europa een volledig nieuw instrument dat na invoering kinderziekten kan vertonen. Het CBAM met kinderziekten in combinatie met de afbouw van de gratis emissierechten zou net aanleiding kunnen geven tot meer ‘carbon leakage’. Daarom mag de afbouw van de gratis uitstootrechten pas starten als de goede werking van het CBAM is aangetoond. 

Op 16 en 17 mei stemde de ENVI-commissie van het Europees Parlement over haar rapporten over het ETS- en CBAM-voorstel uit het ‘Fit for 55’-pakket. Daarin vraagt de commissie onder andere om:

- de gratis uitstootrechten voor de sectoren die onder het CBAM vallen volledig uit te faseren tegen 2030,
- het CBAM van toepassing te laten zijn op meer sectoren en
- een rapport op te stellen over de impact van het CBAM op de export en de ‘carbon leakage’. 

Die voorstellen stemmen ons heel erg bezorgd omdat ze, in tegenstelling tot wat we altijd al vroegen, de Europese producenten net minder zullen beschermen en hen met een concurrentieel nadeel zullen opzadelen. De voorstellen kunnen zelfs aanleiding geven tot een stijging van de ‘carbon leakage’. Daar zullen het klimaat noch de Europese economie bij winnen. Daarom zal het VBO in de komende dagen de Belgische Europarlementariërs contacteren met de vraag die voorstellen zeker niet te steunen als in de plenaire vergadering van 6 juni over de rapporten wordt gestemd.

Foto ©Shutterstock

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN EN PERSBERICHTEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.