Versterk onze fundamenten

Onze economie is het fundament wanneer het gaat om de concurrentiekracht van onze ondernemingen, private tewerkstelling, koopkracht en daaropvolgend, een solide begroting. De voorbije maanden passeerden heel wat onderwerpen de revue, zoals migratie, klimaat en koopkracht, maar het debat bleef steevast hangen in de stratosfeer. Mijn organisatie had dan ook een dubbel doel met onze informatieronde van de voorbije weken: in de eerste plaats wilden we de economie en de arbeidsmarkt opnieuw een plaats geven in het publieke debat. Vervolgens wilden we enkele concrete voorstellen formuleren die onze bedrijven concurrentiëler maken, de werkzaamheidsgraad de hoogte injagen en de koopkracht doen stijgen. Met andere woorden, #ItsStillTheEconomyStupid.

Pieter Timmermans, ALGEMENE DIRECTIE
08 mei 2019

We trapten af met Deel I, een evaluatie van het federale regeringsbeleid. Zo waren er heel wat positieve gevolgen van welbepaalde regeringsbeslissingen: de loonkostenhandicap is afgenomen, onze Belgische export heeft weer aan terrein gewonnen, er was een toename van de private tewerkstelling, een daling van de werkloosheid, er werden kwalitatieve banen gecreëerd en België werd opnieuw aantrekkelijk voor buitenlandse investeringen.

In bepaalde sociaaleconomische en maatschappelijke dossiers werd dan weer te weinig vooruitgang geboekt: zo neemt onze filedruk nog steeds toe, blijft de energieprijs hoog, is de krapte op de arbeidsmarkt problematisch, stijgen de ziekte- en invaliditeitsuitgaven en hebben sommige sectoren (zoals de handel) het hard te verduren door de concurrentie en online aankopen.

Dat laatste werd voornamelijk duidelijk in Deel III, waar we nagingen in welke mate de verbetering van de concurrentiekracht een effect had op het exportpotentieel van onze bedrijven. De verklaring voor de zwakke groei in de handel ligt bij de beperkte ontwikkeling van e-commerce in ons land. Volgens de meest recente cijfers van Comeos zou in 2018 nu al 55% van alle bestellingen via e-commerce in België verlopen via buitenlandse e-commerceplatformen. In 2014 was dat nog maar 33%. De ligging in de buurt van België is nochtans zeer interessant, maar een aantal structurele factoren maakt dat men die activiteiten toch liever niet in België wenst te ontplooien.

De belangrijkste reden hiervoor is dat het in België moeilijk en duur is om avond- en weekendarbeid te organiseren om de bestelde producten snel bij de klant te krijgen. Bovenop de “normale” loonkostenhandicap komt immers nog een toeslag voor avond- of weekendwerk die collectief met de vakbonden moet worden genegotieerd, hetgeen geen sinecure blijkt te zijn, wel integendeel. Het is nochtans in die sector dat je erg veel tewerkstelling voor laaggeschoolden kan creëren, iets waar België veel nood aan heeft.

De krapte op de arbeidsmarkt was dan weer een essentieel onderdeel in Deel IV, waar we het tewerkstellingsbeleid van de voorbije jaren onder de loep namen. De conclusie van deze analyse is duidelijk: in het algemeen zijn de jobs die de afgelopen vijf jaar in de private sector werden gecreëerd, voltijdse jobs. Er is wel een nieuwe batterij aan structurele maatregelen nodig om de werkzaamheidsgraad verder op te krikken. We denken, naast meer flexibele arbeidstijden, onder andere aan een beperking van de werkloosheid in de tijd, een herziening van de regels die gebaseerd zijn op leeftijd en anciënniteit, een soepelere economische migratie, het verder opwaarderen van STEM-richtingen en een versterking van actieve en passieve kennis van de tweede landstaal.

In Deel V onderzochten we de impact van de verbetering van de concurrentiekracht op het investeringspeil. Die bleek positief: de bedrijfsinvesteringen staan op het hoogste peil sinds het begin van deze eeuw, en zijn steeds meer gericht op innovatieve projecten en Onderzoek & Innovatie. Ook hebben de directe buitenlandse investeringen in België in 2014-2017 al wat aan elan herwonnen, al is de arbeidsintensiteit van die projecten nog wat beperkter dan tien jaar geleden. Resterend pijnpunt inzake investeringen zijn en blijven de overheidsinvesteringen, die nog altijd nauwelijks boven het minimale vervangingsniveau uitstijgen. Vooral de infrastructuurinvesteringen in ons land moeten dringend en structureel worden opgekrikt als we ook in de toekomst nog een aantrekkelijk investeringsland willen blijven.

Deel II, naar een ander model van sociale zekerheid, lijkt misschien een vreemde eend in de bijt, maar is het niet. De sociale zekerheid van werknemers kost België jaarlijks immers 71,8 miljard euro (RSZ Globaal beheer, 2018). Dat is een pak geld. Van oudsher wordt het werknemersstelsel grotendeels gefinancierd via de sociale bijdragen van de bedrijven. Die werkgevers- en werknemersbijdragen bedroegen in 2018 51,3 miljard euro, of 71,5% van de totale ontvangsten van het stelsel. De sociale bijdragen op zich volstaan niet meer om alle socialezekerheidsuitgaven te dekken. Gaandeweg namen de alternatieve financiering en staatstoelagen een groeiend aandeel voor hun rekening. Daardoor vermindert het relatieve aandeel van de sociale bijdragen. Nochtans is de totale massa aan bijdragen sinds het begin van deze eeuw sterk gestegen, bijna verdubbeld zelfs. Die stijgende trend kunnen we niet blijven volhouden.

De visie van het VBO omtrent een hervorming van de sociale zekerheid is helder. Als we willen dat onze sociale zekerheid die doelstellingen blijft waarmaken, moeten we haar fundamenteel hertekenen. Een flexibele arbeidsmarkt, met respect voor de sociale rechten, is daartoe de sleutel.

De volgende regeringen hebben een gigantische verantwoordelijkheid in het uittekenen van de sociaaleconomische toekomst van ons land: een hogere werkzaamheidsgraad, een versterking van de concurrentiekracht van de bedrijven en de koopkracht van onze gezinnen en een begroting op orde zijn een conditio sine qua non. Laat onze voorstellen een aanzet zijn tot het debat.

Via deze link kan u alvast alle papers in één document raadplegen in het kader van onze informatieronde ‘It’s still the economy, stupid’. Ik wil alvast alle medewerkers bedanken die hieraan hebben meegewerkt.


Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.

VBO-NIEUWSBRIEF IMPACT

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.