Doorbreek de ‘ziek of gezond’-mentaliteit

426.607 medeburgers zijn al meer dan 1 jaar arbeidsongeschikt. Een groep van dezelfde grootteorde is momenteel minder dan 1 jaar arbeidsongeschikt. Ongeveer 800.000 mensen zijn vandaag dus al lange tijd thuis wegens ziekte. Het antwoord van de 20e eeuw om mensen thuis te houden ongeacht hun resterende capaciteiten, volstaat niet langer. Zeker niet in tijden van krapte op de arbeidsmarkt en een door de vergrijzing onder druk gezette sociale zekerheid. De ‘ziek of gezond’-mentaliteit moeten we doorbreken. Inzetten op preventie en re-integratie moet meer dan ooit een prioriteit zijn.


Louis Warlop, COMPETENTIECENTRUM WERK & SOCIALE ZEKERHEID
29 mei 2019

Gezonder en langer werken
Het aandeel 65-plussers in de Belgische bevolking ligt vandaag op 19%. Binnen 20 jaar zal dat 25% zijn, en volgens huidige projecties zal dit niveau tot minstens 2071 even hoog blijven. De komende jaren zal deze groep in de beroepsbevolking dus blijven toenemen. Hogere leeftijden gaan gepaard met meer gezondheidsrisico’s. Het debat over arbeidsongeschiktheid, langer werken en gezonder werken is here to stay.

De problematiek van arbeidsongeschiktheid is grotendeels maar niet alleen te verklaren door vergrijzing. Zo is er bijvoorbeeld een stijging van het aantal twintigers en dertigers die uitvallen wegens psychische aandoeningen.

Restcapaciteiten van werknemer en mogelijkheden voor werkgever
Internationaal onderzoek bevestigt keer op keer dat werken bijdraagt aan het persoonlijke welzijn. Begeleiding terug naar werk is dus voordelig voor het individu en voor de samenleving. Betekent dat dat iemand koste wat kost terug aan de slag moet? Het is belangrijk dat wie aan de slag kan, ook aan de slag gaat. Het centrale begrip is ‘restcapaciteiten’. Een correcte en regelmatige inschatting van wat iemand nog kan, gecombineerd met de redelijke mogelijkheden van de werkgever om aangepast of ander werk te voorzien, zijn de sleutels om meer arbeidsongeschikten sneller terug naar het werk te begeleiden, bij dezelfde of een andere werkgever.

Voorkomen is beter dan genezen
De twee voornaamste ziektebeelden zijn muscoskeletale en psychische aandoeningen. Uit cijfers blijkt nochtans dat er maar in de helft van de ondernemingen geregeld een ergonoom langskomt en in minder dan 4 op 10 ondernemingen een psycholoog. De externe diensten voor preventie en bescherming op het werk zetten nog te veel in op de klassieke periodieke gezondheidsbeoordeling en differentiëren de inzet van hun preventieadviseurs te weinig in functie van de meest voorkomende risico’s.

Ook de sociale zekerheid moet meer inzetten op preventie. In de ziekte- en invaliditeitsverzekering gaat dit jaar 6,2 miljard euro naar uitkeringen, maar minder dan 75 miljoen euro naar initiatieven om  mensen te herscholen, bijvoorbeeld. Van het Belgische gezondheidsbudget gaat 2,1% naar preventie. Het Europese gemiddelde is 3%.

Instrumenten voor re-integratie
Onze ondernemingen vinden meer en meer hun weg in de complexe wereld van de re-integratie. Zowel de formele re-integratietrajecten als de meer informele bezoeken voorafgaand aan de werkhervatting worden steeds vaker toegepast. Toch zijn de echo’s vanuit de bedrijven dat er meer ondersteuning nodig is om een re-integratiebeleid te kunnen voeren en om aangepast en ander werk mogelijk te maken. De situatie is ook verschillend voor grote en kleine bedrijven.

In de ziekteverzekering neemt het aantal deeltijdse werkhervattingen jaarlijks sterk toe. Positief, want dat toont dat iemand  werkzaam kan zijn ondanks een gezondheidsprobleem. Er zijn ook andere re-integratietrajecten gecoördineerd door het ziekenfonds, maar door een gebrek aan cijfers is een uitspraak over het succes voorlopig niet mogelijk. Nochtans zijn die trajecten zeer belangrijk. Ze bieden mensen de kans om zich te herscholen of te bemiddelen naar een nieuwe job.

Samenwerking tussen artsen
Een ander fundamenteel probleem is het nijpend tekort aan arbeids- en adviserend artsen.Er zijn te weinig artsen om elke onderneming te ondersteunen bij een re-integratiebeleid en om elke werknemer of sociaal verzekerde een traject op maat aan te bieden. Alle partijen moeten dus grondig nadenken hoe meer mensen effectiever kunnen worden bereikt. Daarnaast opereren de verschillende artsengroepen nog te vaak in hun eigen wereld. Er is geen gestructureerde gegevensuitwisseling tussen huisartsen, adviserend artsen en arbeidsartsen om iemands re-integratietraject op te volgen.

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.