Het is intussen 5 ná 12 voor onze sociale zekerheid

Pensioenen, arbeidsongeschiktheid, werkloosheid, gezondheidszorg, verloven … Al die sociale stelsels worden gefinancierd door de sociale zekerheid. Dat systeem staat meer dan ooit onder een enorme druk. We stevenen voor 2022 af op een tekort van meer dan 4 miljard. Binnen 5 jaar zien we dat tekort verder oplopen tot maar liefst 10 miljard. Tegelijk kent ook de financiering van het systeem heel wat uitdagingen: een vergrijzende bevolking (zie onder meer het op 12 juli 2022 gepubliceerde rapport van de vergrijzingscommissie), een torenhoog aantal inactieven (1,7 miljoen mensen), korte loopbanen en een zwakke werkzaamheidsgraad van bepaalde categorieën, in vergelijking met andere landen.Daarom organiseerde het VBO op donderdag 14 juli een conferentie getiteldHet failliet van de sociale zekerheid?/!”, waar het de kat de bel aanbond over de diverse urgente uitdagingen waar de Belgische sociale zekerheid voor staat.   


Pieter Timmermans, GEDELEGEERD BESTUURDER Monica De Jonghe, Bestuurder-directeur-generaal en Executive Manager Competentiecentrum Werk & Sociale Zekerheid
14 juli 2022

Het doel van die conferentie was het debat over de anomalieën van ons socialezekerheidsstelsel – zoals de toenemende loonwig, de deplafonnering van de sociale bijdragen en een sluipende deresponsabilisering –  ten gronde te openen. Waar liggen de voornaamste uitdagingen? Welke maatregelen zijn nú nodig om het systeem financieel duurzaam te houden, voor zowel huidige als toekomstige generaties?  

Het effectief behalen van een werkzaamheidsgraad van 80% tegen 2030 is nog steeds de beste manier om de financiële houdbaarheid van onze sociale zekerheid te garanderen. In realiteit betekent dit dat 600.000 mensen extra aan het werk moeten om die doelstelling te bereiken. We moeten daarom de uitdagingen van de arbeidsmarkt dringend durven aanpakken om zo ook de sociale zekerheid op korte, middellange en lange termijn veilig te stellen. Meer en grondige maatregelen om de 80%-doelstelling daadwerkelijk te halen zijn noodzakelijk, voor de Belgische economie en voor de sociale zekerheid.   

Vandaag zien we echter dat die doelstelling en financieringsbron al te makkelijk gebruikt wordt als motivering voor nog meer uitgaven, zonder schijnbaar veel aandacht voor de opportuniteit ervan. Het evenwicht tussen inkomsten en uitgaven en het belang van responsabilisering is  zoek. Sociale zekerheid en arbeidsmarkt moeten een tandem vormen, in plaats van elkaar stokken in de wielen te steken.  

Er zijn ons inziens dan ook 5 grote kernthema’s van cruciaal belang om de houdbaarheid van de sociale zekerheid te garanderen:  

  • De complexe regelgeving en ingewikkelde financieringsstructuren vereenvoudigen, efficiënt snoeien in de vele abnormale situaties, en voorzien in een duidelijk, transparant systeem dat de beschikbare middelen daar inzet waar ze het meeste nodig zijn.  
  • Het paritair en tripartiet beheer van de sociale zekerheid onder de loep nemen: zijn de verhoudingen binnen het governance-systeem nog correct? Neemt ieder zijn verantwoordelijkheid als beheerder, en kúnnen de beheerders hun rol vandaag nog ten volle spelen?   
  • De obstakels tussen onze arbeidsmarkt en sociale zekerheid wegwerken, zodat er een vlottere wisselwerking komt tussen beide.  Dat vereist dat werken lonender en aantrekkelijker wordt gemaakt voor de effectieve opbouw van pensioenrechten. Daarnaast moeten werkloosheidsvallen weggewerkt worden, moeten we gericht inzetten op het begeleiden van de vele inactieven naar de arbeidsmarkt, en moeten we langdurig zieken ondersteunen in de weg terug naar werk.   
  • Het in balans brengen van rechten en plichten van rechthebbenden. Ervoor zorgen dat onze sociale zekerheid responsabiliserend werkt en mensen er minder afhankelijk van maakt. 
     
  • Solidariteit en verzekering opnieuw in evenwicht brengen, in functie van het evenwicht tussen ontvangsten en uitgaven. 

De Belgische sociale zekerheid davert op haar grondvesten, en we kijken ernaar. We geven zonder nadenken meer en meer uit zonder stil te staan bij wie dat uiteindelijk zal betalen, terwijl intussen de vergrijzingskost verder oploopt en de beoogde tewerkstellingsgraad van 80% verder weg is dan ooit. We moeten onze sociale zekerheid dan ook dringend renoveren,  meer responsabiliserend laten functioneren en de anomalieën eruit halen, anders dreigt het failliet van ons systeem, met alle catastrofale gevolgen van dien. 

> Klik hier voor de openingstoespraak van Pieter Timmermans

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN EN PERSBERICHTEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.