UPDATE COVID-19: telewerk en Generieke gids

UPDATE 23/11/2021 –  De sociale partners van de Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk hebben op 22 november 2021 een geactualiseerde versie van de generieke gids.

> Lees ons volledige dossier Impact coronavirus (COVID-19) op ondernemingen

 

1. Generieke gids om de verspreiding van COVID-19 op het werk tegen te gaan
2. Telewerk in tijden van corona
3. FAQ rond telewerken en arbeidsorganisatie

 

1. Generieke gids om de verspreiding van COVID-19 op het werk tegen te gaan

UPDATE 23/11/2021  De sociale partners van de Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk hebben op 22 november 2021 een geactualiseerde versie van de generieke gids (PDF, 6.5 MB) gevalideerd (versie 8.0). 

De wijzigingen ten opzichte van de vorige versie hebben voornamelijk betrekking op het feit dat het opnieuw verplicht is om met ingang van 20 november 2021 een mondmasker te dragen wanneer de afstand van 1,5 meter niet kan worden gegarandeerd, evenals bij verplaatsingen in binnenruimtes. De nadruk wordt ook gelegd op de luchtkwaliteit op de arbeidsplaats, te controleren met behulp van een luchtkwaliteitsmeter (CO2) in binnenruimtes waar veel personen samenzijn. Tijdens lunch- en pauzemomenten moet de afstand van 1,5 meter ook worden gerespecteerd en deze momenten moeten maximaal worden gespreid in de tijd om contacten te vermijden. 

Alle aanpassingen vindt u terug in het overzicht van de verschillende wijzigingen (PDF, 255 KB).

UPDATE 30/09/2021  De sociale partners van de Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk hebben een geactualiseerde versie van de generieke gids gevalideerd (versie 7.0). Deze gids bevat noodzakelijke principes en maatregelen om ondernemingen toe te laten om veilig te werken door besmettingen op het werk maximaal te vermijden. 

De aanpassingen aan de generieke gids houden rekening met de wijzigingen van de regelgeving die op 1 oktober in werking treden. Zo zal het dragen van een mondmasker in een werkgerelateerde context voortaan op de meeste plaatsen niet meer verplicht zijn, maar wel sterk aanbevolen blijven wanneer het onmogelijk is om de regels van social distancing na te leven. Daarnaast werden de maatregelen die gelden in de lunch- en pauzeruimtes aangepast (zie ook het overzicht van de verschillende wijzigingen  van de generieke gids). 

De sociale partners wijzen op het evolutief en generiek karakter van de generieke gids: 

- De generieke gids is een evolutief instrument dat wordt aangepast telkens dit noodzakelijk is om rekening te houden met de actuele stand van zaken op het terrein en om in lijn te blijven met de van toepassing zijnde regelgeving inzake COVID-19 zoals voorgeschreven door het Overlegcomité. 

- Deze gids is een generiek instrument dat in het algemeen van toepassing is voor alle ondernemingen actief op het Belgische grondgebied. Het is uiteraard mogelijk dat regionale en lokale overheden, indien de epidemiologische situatie dit vereist, binnen hun bevoegdheid specifieke of bijkomende maatregelen uitvaardigen die ook een impact kunnen hebben op de situatie op het werk of dat bijzondere regels van toepassing zijn ten aanzien van werkgevers en werknemers die in een specifieke sector aan het werk zijn of zich in een specifieke situatie bevinden.

2. Telewerk in tijden van corona

UPDATE 18/11/2021 - Telewerk opnieuw verplicht

Telethuiswerk wordt opnieuw verplicht bij alle ondernemingen, verenigingen en diensten voor alle personeelsleden, tenzij dat onmogelijk is omwille van de aard van functie of de continuïteit van de bedrijfsvoering, de activiteiten of de dienstverlening. 

  • Voor zij die niet kunnen telethuiswerken wordt opnieuw een attest of elk ander bewijsstuk voorzien die de noodzaak van de aanwezigheid op de arbeidsplaats bevestigt 
  • Registratiesysteem 
    • Zelfde RSZ-systeem als vorige keer (de FAQ’s over deze toepassing zijn beschikbaar op het portaal van de Sociale Zekerheid
    • Per vestigingséénheid aan te geven 
      • Het totaal aantal persoon werkzaam 
      • Het totaal aantal personen dat een functie uitoefent die onmogelijk kan worden volbracht via telethuiswerk 
    • 1 aangifte voor de periode 22/11 tot en met 31/12 
      • Foto van de derde werkdag volgend op de inwerkingtreding (20/11) 
      • Uiterlijk door te geven op 30 november 
    • Volgende aangiften 
      • Foto van de eerste werkdag van de maand 
      • Uiterlijk door te geven zesde kalenderdag van de maand 
      • Geen nieuwe aangifte indien geen wijzigingen ten opzichte van vorige aangifte 
    • Uitzonderingen 
      • Voornaamste uitzondering blijft die voor KMO’s waar minder dan 5 personen werkzaam zijn
      • Daarnaast worden ook de gezondheidszorg, onderwijsinstellingen en  politiediensten vrijgesteld van de registratieplicht
  • Terugkeermomenten 
    • Tussen 20/11 en 19/12 maximaal 1 dag per week met maximale aanwezigheid per dag van 20% van de personen voor wie verplicht telewerk geldt  
    • Vanaf 22/12 tot (voorlopig) 28/01 maximaal 2 dagen per week met maximale aanwezigheid per dag van 40% van de personen voor wie verplicht telewerk geldt  
    • Geen attesteringsplicht voor de terugkeermomenten voor de telewerkers 
    • Voorwaarden voor terugkeermomenten:
      • Onderling akkoord tussen werkgever en werknemer, kan niet op basis van verplichting
      • Psychosociaal welzijn en bevorderen teamgeest als doel
      • Mist voorafgaande instructies over de maatregelen om dit in alle veiligheid te organiseren
      • Niet toegelaten wanneer de persoon ziektesymptomen vertoont of in quarantaine is
      • Werkgever mag geen gevolg geven aan het wel of niet ingaan op de mogelijkheid tot terugkeermomenten door de werknemer
      • Vermijd piekuren op openbaar vervoer en vermijd carpoolen
      • In acht nemen van de regels van het sociaal overleg in de onderneming waarbij alle voorwaarden worden afgetoetst

We verwijzen bij deze graag nog eens naar cao 149, het aangepaste kader voor het door de overheid verplicht of aanbevolen telewerk. Alle info vindt u hier.

Volgens het arbeidsrecht kunnen werkgevers hun werknemers normaal niet verplichten om thuis te werken en werknemers kunnen het niet opeisen. De maatregelen waartoe het Overlegcomité heeft beslist zijn echter van openbare orde en moeten worden nageleefd door eenieder die zich op Belgisch grondgebied bevindt. In de gegeven omstandigheden lijdt het dus geen enkele twijfel dat een bedrijf zijn werknemers kan verplichten tot het uitvoeren van telewerk, daar waar telewerk mogelijk is. Werknemers zijn op grond van artikel 17, 2° en 4° van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten ertoe gehouden deze verplichting na te leven.

In artikel COVID-19: Telewerk vindt u meer informatie over te maken afspraken, belangrijke inhoudelijke en praktische aspecten en tips rond telewerk. 

Toepasselijke wetgeving

Het telewerk in de privésector dat op regelmatige basis wordt uitgevoerd, wordt essentieel geregeld door de collectieve arbeidsovereenkomst nr. 85

Dat is niet hetzelfde als het occasioneel telewerk waarvoor de wet van 5 maart 2017 betreffende werkbaar en wendbaar werk een kader creëert. 

Let wel, een aantal elementen zoals het vrijwillig karakter zijn ‘overruled’ door de maatregelen van openbare orde inzake corona.
 

3. FAQ rond telewerken en arbeidsorganisatie

Hieronder vindt u antwoorden op de meest gestelde vragen.

Wat als uw werknemer niet wil komen werken uit schrik voor besmetting (op het werk, of door het nemen van het openbaar vervoer) maar niet ziek is en er geen andere redenen voorhanden zijn die de uitvoering van het werk onmogelijk maken?

In geval van quarantaine is de werkgever niet gehouden tot de betaling van het gewaarborgd loon.

Vermits de uitvoering van het werk niet onmogelijk is, is dat geen overmacht.

De werkgever kan in overleg met de werknemer, indien dat mogelijk is, beslissen om het werk tijdelijk anders te organiseren, bv. door te telewerken.

Indien dat niet mogelijk is, zal de werknemer dan ook ofwel betaalde vakantie moeten nemen ofwel verlof om dwingende redenen (max. 10 dagen per jaar).

Wat als een werknemer niet kan komen werken omdat hij in quarantaine is geplaatst door de overheid of omdat hij niet terug naar huis kan keren wegens een vliegverbod of annulering van zijn terugvlucht?   

Een werknemer met vakantie of na de beëindiging van een opdracht om professionele redenen in het buitenland, die daar ‘vastzit’ als gevolg van een vliegverbod of annulering van zijn terugvlucht, kan het bestaan van overmacht inroepen waardoor de werkhervatting verhinderd wordt. Hetzelfde geldt wanneer de werknemer in quarantaine wordt geplaatst.

In geval van quarantaine is de werkgever niet gehouden tot de betaling van het gewaarborgd loon.

Op grond van het bijzondere-machtenbesluit 37 hebben de sociale partners in samenwerking met de bevoegde ministers een quarantaineattest uitgewerkt. In geval van vermoeden van besmetting moet (bij kleurencode rood) of kan (bij kleurencode oranje) de werknemer zich aanmelden bij de huisarts. Indien de huisarts geen besmetting vaststelt, maar wel een risico op besmetting vermoedt of indien de arts een besmetting vaststelt zonder dat er zich symptomen voordoen, schrijft de arts een quarantainegetuigschrift. Indien er thuiswerk mogelijk is, kunnen werknemer en werkgever overeenkomen dat er tijdens de periode van quarantaine verder wordt thuisgewerkt. Indien er geen thuiswerk mogelijk is, kan de werkgever op grond van dit quarantaineattest de werknemer tijdelijk werkloos stellen. De werknemer ontvangt een tijdelijke werkloosheidsuitkering. Deze regels gelden ook indien de quarantaine van de werknemer niet wordt opgelegd door de arts, maar door de overheid.

De werkgever heeft de verplichting om als een goede huisvader te waken over zijn onderneming en de gezondheid van alle werknemers. Indien de werkgever vermoedt dat er zich een besmetting voordoet, kan hij een werknemer vragen om de werkplaats te verlaten.

Voor meer informatie: lees de brochure ‘Zorg voor uw medewerkers die de grens overgaan’ van het VBO, waarin praktische aanbevelingen staan met betrekking tot reizen naar het buitenland.

Mag de werkgever een werknemer verplichten thuis te blijven als hij vermoedt dat de werknemer besmet is?

De werkgever kan de toegang tot de werkvloer niet weigeren op basis van vermoedens. De werkgever kan de werknemer wel vragen om zich, met het oog op de veiligheid van de collega’s, te laten onderzoeken, maar die is niet verplicht daarop in te gaan.

Om het risico op besmetting te verkleinen, kunt u wel in overleg met de werknemer beslissen om het werk tijdelijk anders te organiseren, indien mogelijk, bv. door te telewerken.

Wat als de werknemer inroept dat hij bij zijn kinderen moet blijven omdat er geen opvang is voor de kinderen? 

In principe blijven de scholen open en wordt er in opvang voorzien. Ook de crèches blijven open.

Normaliter kan men dus geen gebrek aan kinderopvang inroepen om tijdelijk werkloos wegens overmacht te worden gesteld.

Enkel indien duidelijk wordt aangetoond dat er toch geen opvang was (de school zou bijvoorbeeld materieel niet in staat zijn om daarin te voorzien) en de ouder geen enkel alternatief heeft (geen telewerk mogelijk, geen corona-ouderschapsverlof mogelijk de partner kan niet inspringen, enkel de grootouders of andere personen van gevorderde leeftijd zouden kunnen inspringen), kan tijdelijke werkloosheid wegens overmacht worden gevraagd.

In de andere gevallen zal de werknemer gebruik moeten maken van de verloven waarop hij/zij recht heeft.

Hoe zit het met de dekking van een ongeval tijdens de duur van het telewerk?

Een telewerker is gedekt door de arbeidsongevallenverzekering als het ongeval zich voordoet tijdens en door het feit van de uitvoering van zijn arbeidsovereenkomst. Hij moet dus onder het gezag van zijn werkgever staan en zijn arbeidsovereenkomst aan het uitvoeren zijn op het moment van het ongeval. Er is een schriftelijk document vereist (in gelijk welke vorm) dat de werknemer toestaat om telewerk te verrichten. Dat moet ook de plaats vermelden waar het telewerk wordt verricht (wordt er geen plaats vermeld, dan geldt het vermoeden van arbeidsongeval voor de woonplaats of voor de plaats(en) waar het telewerk gewoonlijk wordt uitgevoerd), evenals het uurrooster van het telewerk (wordt dat niet vermeld, dan geldt het vermoeden van arbeidsongeval tijdens de werkuren die de telewerker zou moeten presteren indien hij in de lokalen van de werkgever zou zijn tewerkgesteld). Ook zonder schriftelijk document geldt de dekking, maar dan moet de telewerker aantonen dat het ongeval zich voordeed tijdens en door het feit van de uitvoering van zijn arbeidsovereenkomst.

De telewerker is ook gedekt op de weg van zijn woonplaats naar de school of opvangplaats van zijn kinderen en omgekeerd, alsook op de weg van zijn woonplaats naar de plaats waar hij zijn eetmaal neemt of het zich aanschaft en omgekeerd (dezelfde regels als voor de werknemer in de onderneming). Een arbeidsongeval moet, om als dusdanig te worden beschouwd, zich voordoen in het kader van de arbeidsovereenkomst. Een medewerker die op zijn dak klimt, is dus niet gedekt.

Een ongeval moet bij voorkeur onmiddellijk bij de werkgever worden aangegeven.

 

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.