COVID-19: Mag mijn bedrijf blijven werken?

UPDATE 13/08/2020 - Er moet over gewaakt worden dat de continuïteit van de Belgische economie niet in gevaar komt. In dat kader moet elke schakel van de keten gegarandeerd blijven, van grondstoffen tot productie en consumptie, in- en uitvoer inbegrepen. Er werd een evenwicht gezocht tussen het behoud van de fysieke en mentale gezondheid en de heropstart van de economie. Alle ondernemingen en verenigingen moeten dus de nodige maatregelen treffen om eenieder te beschermen tegen de verspreiding van het coronavirus COVID−19.

Door de geleidelijke afbouw van de afzondering vanaf 4 mei (fase 1A), 11 mei (fase 1B) en 18 mei (fase 2) konden de economische en sociale activiteiten een versnelling hoger schakelen. Sinds 15 juni (fase 3) en vooral sinds 1 juli 2020 (fase 4) spreken we van een terugkeer naar het (bijna) normale in de economische activiteit, uiteraard mits de nauwgezette naleving van de algemene sanitaire regels en van de specifieke sectorprotocollen.

> Lees ons volledige dossier Impact coronavirus (COVID-19) op ondernemingen

 

Op het terrein rezen heel wat vragen naar welke economische activiteiten nog toegelaten waren sinds 18 maart, de datum waarop de strengere beperkingsmaatregelen van de Nationale Veiligheidsraad ingingen. In de loop van de weken werd de situatie voor de meeste ondernemers duidelijker. Hieronder sommen we de opeenvolgende beslissingen van de Nationale Veiligheidsraad op.

 

Lockdownmaatregelen

In haar eerste ministerieel besluit, gepubliceerd op 18 maart 2020 in het Belgisch Staatsblad, heeft de regering een eerste lijst opgenomen van 'essentiële' sectoren (1ste categorie; de cruciale sectoren en essentiële diensten worden opgelijst in de bijlage bij het MB van 18/03/2020) die absoluut operationeel moeten blijven, en een lijst van risicosectoren (2de categorie) waar de vestigingen moeten sluiten gedurende de crisisperiode (NB: de oorspronkelijke lockdownperiode van 18 maart tot 5 april 2020 is in tussentijd verlengd, eerst tot en met 19 april en vervolgens tot en met 3 mei 2020; sinds de geleidelijke afbouw, die van start ging op 4 mei, wordt de lijst van risicosectoren stap voor stap ingekort, zie hieronder).

De andere sectoren (uit de 3de restcategorie) kunnen perfect hun activiteiten voortzetten, op voorwaarde dat ze verplicht telewerk organiseren voor alle functies die zich daartoe lenen of, als dat niet kan, de goede naleving van de regels voor ‘social distancing’ waarborgen (verplichte inachtneming van een afstand van 1,5 meter tussen elke persoon). Tot en met 3 mei moest een onderneming uit de 3de categorie, indien aan die twee voorwaarden niet kon worden voldaan op de werkplek, haar activiteiten gedeeltelijk of volledig stopzetten.

In een 2de ministerieel besluit gepubliceerd op 23/03/2020, bevestigt de federale regering de dringende maatregelen en vult ze de lijst van “cruciale sectoren en essentiële diensten” aan. Die lijst is van het allergrootste belang voor de werking van onze gezondheidsstructuren, de bevoorrading van ons land, de  veiligheid van personen en de continuïteit van de openbare diensten. De bijlage van het ministerieel besluit werd ook aangevuld met de overeenkomstige paritaire comités (PC’s).

In een 3de ministerieel besluit van 03 april 2020 heeft de federale regering de lijst met PC’s nog gewijzigd, zodat ze beter sporen met de essentiële economische activiteiten vernoemd in het begin van de bijlage. Daartoe raadpleegde ze vooraf de sociale partners (Groep van Tien). We stellen tevreden vast:

  • dat de “producenten, leveranciers, aannemers en onderaannemers van goederen, werken en diensten die essentieel zijn voor de uitvoering van de activiteit van deze bedrijven en deze diensten” gelijkgesteld zijn met de bedrijven van de cruciale sectoren en de essentiële diensten voor wat betreft de naleving van telewerk en social distancing op de werkplek (NB: de regering heeft die gelijkstelling opgenomen in artikel 3 van het ministerieel besluit);
  • dat de beperkingen (die de essentiële activiteiten verduidelijken) in de 2de kolom van de tabel met PC’s eindelijk tegenover het overeenstemmende PC in kolom 1 zijn geplaatst. Dat komt de leesbaarheid van de tabel ten goede en bevordert de rechtszekerheid.

Een 4e ministerieel besluit gepubliceerd op 17 april 2020 voegt enkele essentiële activiteiten toe in de bijlage (bv. cijferberoepen, productie van medisch materiaal, schoorsteenvegers …). Bovendien staat art.1de volgende handelsactiviteiten toe vanaf 18 april 2020:

  • doe-het-zelfzaken open voor het publiek (die hoofdzakelijk bouwgereedschap en -materialen verkopen),
  • tuincentra en boomkwekerijen open voor het publiek,
  • groothandels bestemd voor professionelen.

Die verplichting tot telewerk en, voor de andere werknemers, tot ‘social distancing’ geldt voor alle economische activiteiten.

 

Afbouwmaatregelen: fase 1A

Vanaf 4 mei begint fase 1A van de geleidelijke afbouw. De bepalingen daarvan werden vastgelegd in een 5de ministerieel besluit gepubliceerd op 30 april 2020. Het verschil tussen categorieën 1 en 3 werd sterk verkleind: zowel de essentiële als niet-essentiële ondernemingen zijn vanaf nu gehouden aan een inspanningsverbintenis ten aanzien van hun werknemers.

  • Essentiële activiteiten: de onderneming uit een cruciale sector of essentiële dienst (1ste categorie) moet, in de mate van het mogelijke, telethuiswerk organiseren of, als dat niet kan, de ‘social distancing’-regels implementeren.
  • Niet-essentiële activiteiten: telethuiswerk wordt aanbevolen in de niet-essentiële ondernemingen (3de restcategorie) voor alle functies die zich daartoe lenen. Als telethuiswerk niet mogelijk is, moeten die ondernemingen alle nodige maatregelen nemen om de ‘social distancing’-regels maximaal te garanderen – meer details vindt u in de FAQ nr. 4, in het bijzonder de materiële, technische en organisatorische preventiemaatregelen uitgelegd in de Generieke gids (NB: als het resultaat niet wordt behaald, voorziet het ministerieel besluit niet langer de sanctie van automatische sluiting van de betrokken onderneming).

 

Afbouwmaatregelen: fase 1B

Vanaf 11 mei begint fase 1B van de geleidelijke afbouw, die voornamelijk de opening van de non-foodhandel en ontmoetingen tussen personen in de privésfeer betreft. De bepalingen daarvan zijn vastgelegd in een 6e ministerieel besluit gepubliceerd op 8 mei 2020. Wat de economische activiteiten betreft, kan de non-foodhandel dus opnieuw zijn deuren openen voor het publiek vanaf 11 mei. Het uitgangspunt werd omgedraaid: het openingsverbod (behalve voor voedingswinkels en hulpgoederen) tot en met 10 mei werd vervangen door een toelating om te openen onder zeer strikte toegankelijkheids- en hygiënevoorwaarden (zie nieuw art. 1). Enkel een beperkt aantal diensten aan personen (bv. kappers, pedicure, fitness) blijven verboden tot en met 17 mei.

Merk op dat in fase 1B het publiek ‘niet-essentiële’ ondernemingen mag betreden, op voorwaarde dat dezelfde hygiëneregels worden gerespecteerd als binnen de arbeidsrelaties.

 

Afbouwmaatregelen: fase 2

Op 18 mei vatte België fase 2 van de geleidelijke afbouw aan, die in principe tot en met 7 juni duurt. Krachtens het 7e ministerieel besluit, gepubliceerd op 15 mei 2020, worden bepaalde culturele (musea, natuur- en culturele bezienswaardigheden) en sportieve activiteiten toegankelijk onder voorwaarden. Maar de opvallendste maatregel is de geleidelijke herneming van de lessen voor bepaalde leerlingen in het basis- en middelbaar onderwijs.

Op economisch vlak worden enkele contactberoepen uit de lijst met risicovolle activiteiten gehaald (art. 1) en worden ze dus ook toegelaten onder voorwaarden (afspraak maken, masker dragen, klanten moeten afstand houden). Zo werden kappers, schoonheidsinstituten, pedicures, manicures en tatoeagesalons uit de lijst van de verboden activiteiten gehaald.

Tot slot mogen de buitenmarkten opnieuw beperkt doorgaan met het voorafgaande akkoord van de lokale overheden.

 

Afbouwmaatregelen: fase 3

Na de NVR van 3 juni werd op 5 juni een 11de ministerieel besluit gepubliceerd. Ziehier de voornaamste wijzigingen, in het bijzonder op sociaal-economisch vlak (naast de ‘(privé-) bubbel van 10 personen/week’):

Vanaf 8 juni:

  • telethuiswerk wordt (eindelijk) aanbevolen in de essentiële sectoren: art. 3, tweede lid vervangt de eerdere ‘inspanningsverbintenis’ en brengt eindelijk de essentiële en niet-essentiële sectoren in overeenstemming, in het bijzonder op herhaaldelijk aandringen van het VBO;
  • heropstart van de horeca (cafés en restaurants), mits naleving van strikte sanitaire voorwaarden;
  • heropening van alle handelszaken (die niet hadden kunnen heropenen op 4 of 11 mei);
  • cultuur, sport, erediensten: gefaseerde heropstart.

Vanaf 15 juni (nationale regels EU-lidstaten): heropening van de grenzen voor alle inwoners van de Schengenzone; met uitzondering van Spanje (vanaf 21 juni) en Portugal (vanaf 1 juli).

 

Afbouwmaatregelen: fase 4

Samenvallend met het verstrijken van de bijzondere volmachten verleend aan de regering Wilmès I, formuleert het 12de ministerieel besluit van 30 juni 2020 de volgende regels, toepasbaar vanaf 1 juli 2020:

  • vanaf nu is het mogelijk om, onder bepaalde voorwaarden (zie de verschillende sectorprotocollen) de volgende activiteiten herop te starten:
    • Zwembaden en wellnesscentra;
    • Pretparken en binnenspeeltuinen;
    • Theaters en bioscopen;
    • Casino’s en speelautomatenhallen;
    • Congreszalen;
    • Receptie- en feestzalen, met een limiet van 50 personen in juli 2020 en van 100 personen in augustus 2020;
  • andere activiteiten mogen nog niet heropstarten op 1 juli 2020: 
    • Discotheken, dancings en openbare jacuzzi’s/hammams;
    • Massa-evenementen.

Voor eenmalige evenementen in de publieke ruimte is sinds 1 juli een online-instrument beschikbaar (matrix COVID Event Risk Model) dat dient als referentie voor de lokale overheden in het verlenen van vergunningen voor die evenementen. Voor al deze gebeurtenissen geldt vanaf 29 juli 2020 een capaciteitslimiet van:

  • 100 mensen binnen;
  • 200 mensen buiten.
  • Deze capaciteitslimiet zou in augustus 2020 worden verdubbeld, maar ondertussen laat de gezondheidssituatie dat niet meer toe (zie ministerieel besluit van 28 juli 2020).

Het maximum aantal deelnemers in de buitenlucht is ook van toepassing voor demonstraties. Deze moeten altijd het voorwerp uitmaken van een verzoek om toestemming van de lokale overheden. In ieder geval moeten ze altijd statisch zijn en plaatsvinden op een plaats waar de veiligheidsafstand kan worden nageleefd.

Het ministerieel besluit van 24 juli 2020 bepaalt dat het vanaf 1 september 2020 toegelaten zal zijn om handelsbeurzen en salons te organiseren.

Conclusie op 31 juli 2020

De start van de zomervakantie luidde in de meeste sectoren ook een terugkeer naar de normale economische activiteiten in, met uitzondering van bepaalde sectoren zoals het toerisme en de cultuur- en evenementensector. Daar bleven strikte werkingsregels van toepassing. Om een tweede golf van de pandemie te vermijden, moest de overheid de maatregelen tegen de verspreiding van het COVID-19-virus verstrengen vanaf 29 juli. Ze deed dat door telewerken sterk aan te raden en de samenkomsten (evenementen) en de sociale bubbel te beperken. Meer dan ooit moet iedereen absoluut de barrièregebaren en ‘social distancing’-regels op de werkplek blijven naleven, tot een nader te bepalen datum. We moeten allemaal samen inspanningen blijven leveren, zowel op het werk als in de privéomgeving, om zo de pandemie verder de kop in te drukken. Want het virus is en blijft actief.

 

Gedetailleerde informatie over de maatregelen van de federale overheid zijn te vinden op de website www.info-coronavirus.be. 

De FOD Werk geeft alle nodige verduidelijkingen omtrent de verplichtingen die de werkgever tijdens de crisisperiode moet nakomen ten aanzien van zijn werknemers.



Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.