COVID-19: Alle juiste informatie over tijdelijke werkloosheid

UPDATE 29/05/2020 – Op 20 maart 2020 nam de regering nieuwe maatregelen om het stelsel tijdelijke werkloosheid wegens overmacht grondig te vereenvoudigen, uit te breiden en te versterken. Op 10 april besliste de minister van Werk dat de toepassing van de vereenvoudigde procedure voor de toekenning van tijdelijke werkloosheid door overmacht (initieel voorzien tot en met 19 april) verlengd wordt tot en met 31 mei 2020.

  • Ze is automatisch in die zin dat de onderneming zich bij het indienen van een aanvraag mag beperken tot het opgeven van COVID-19 als reden. De werkgever moet geen gedetailleerde motivering meer geven.
  • Ze wordt uitgebreid in die zin dat het systeem wordt uitgebreid tot werknemers die als preventieve maatregel onder huisarrest zijn geplaatst op grond van het feit dat een naaste werd besmet met COVID-19.
  • Ze wordt versterkt doordat ze voorziet in drie matregelen om de koopkracht van getroffen werknemers te versterken, via:
    • een verhoging van het uitkeringspercentage van 65% tot 70%;
    • het in aanmerking nemen van de dagen van tijdelijke werkloosheid voor de berekening van het vakantiegeld van de betrokken werknemer;
    • de betaling, door de RVA, van een dagelijkse toeslag van 5,63 euro per dag tijdelijke werkloosheid. 

 

Hieronder: volledig dossier ‘Tijdelijke werkloosheid’ ten gevolge van het uitbreken van het coronavirus COVID-19

Inhoudsopgave
1. Tijdelijke werkloosheid wegens overmacht
2. Tijdelijke werkloosheid wegens economische redenen
3. Hoe een eerdere mededeling van tijdelijke werkloosheid wegens economische redenen wijzigen en tijdelijke werkloosheid wegens overmacht aanvragen?
4. Aanvullende cao nr. 147 van de Nationale Arbeidsraad voor tijdelijke werkloosheid wegens economische oorzaken voor bedienden
5. Uitkering tijdelijke werkloosheid
6. Tijdelijke werkloosheid & tijdskrediet en thematische verloven
7. Tijdelijke schorsing tijdskrediet/loopbaanonderbreking om te werken bij eigen werkgever en herneming ervan na tijdelijke tewerkstelling bij eigen werkgever
8. Tijdelijke schorsing van tijdskrediet/loopbaanonderbreking om te werken bij een andere werkgever met behoud van 75% van de uitkering

 

> Lees ons volledige dossier Impact coronavirus (COVID-19) op ondernemingen

 

Afhankelijk van de situatie waarin een onderneming zich bevindt, bestaan er twee soorten tijdelijke werkloosheid waarop naar aanleiding van de coronacrisis een beroep kan worden gedaan:

  • tijdelijke werkloosheid wegens overmacht;
  • tijdelijke werkloosheid wegens economische oorzaken.

De formaliteiten zijn verschillend naargelang men overmacht dan wel economische oorzaken toepast.

Sinds 13 maart 2020 is de overmachtspiste grondig vereenvoudigd. De RVA past overmacht soepel toe en stelt dan ook dat als de tijdelijke werkloosheid te maken heeft met het coronavirus, de onderneming best tijdelijke werkloosheid wegens overmacht aanvraagt.

Dat neemt niet weg dat een onderneming toch desgewenst beroep kan doen op tijdelijke werkloosheid wegens economische reden. In dat geval gelden grotendeels de normale procedures en formaliteiten. De voorwaarden en proceduremodaliteiten zijn verschillend voor arbeiders en bedienden.

Wat de bedienden betreft, kunnen ondernemingen in moeilijkheden dankzij de recent afgesloten cao nr. 147 zelfs zonder sectorale regeling toch een beroep doen op economische werkloosheid voor hun bedienden, en dat eenvoudiger en sneller, te weten zonder de noodzaak om een ondernemings-cao te sluiten of ondernemingsplan op te stellen.

Meer informatie over de procedure en de formaliteiten is te vinden in de RVA-infobladen E1 en T2, en de RVA FAQ

 

1. Tijdelijke werkloosheid wegens overmacht

Wat?

Overmacht veronderstelt een plotse, onvoorzienbare gebeurtenis, los van de wil van de partijen, die de uitvoering van de overeenkomst tijdelijk en volledig onmogelijk maakt.

Sinds 13 maart 2020 (en voor de volledige duur van de regeringsmaatregelen) wordt een soepele toepassing van het begrip overmacht aanvaard en worden alle situaties van tijdelijke werkloosheid door het coronavirus beschouwd als tijdelijke werkloosheid wegens overmacht, ook al kan er bijvoorbeeld nog enkele dagen worden gewerkt.

Voor welke werknemers?

Tijdelijke werkloosheid wegens overmacht kan van toepassing zijn op arbeiders en bedienden, uitzendkrachten tijdens de duur van hun uitzendcontract (eventueel hernieuwbaar) en leerlingen die een alternerende opleiding volgen. Tijdelijke werkloosheid wegens overmacht is niet van toepassing op statutaire ambtenaren en studenten.

We verwijzen naar de website van de RVA voor een lijst met voorbeelden van werknemers die onder tijdelijke werkloosheid wegens overmacht vallen.

Formaliteiten voor de werkgever

Dien als werkgever zo snel mogelijk een elektronische aangifte ‘ASR scenario 5’ in voor de tijdelijk werkloos gestelde werknemers. Aan de hand van die ‘ASR scenario 5’ zullen de uitbetalingsinstellingen en de RVA het bedrag van de uitkering van de tijdelijk werklozen kunnen bepalen.

Formaliteiten werden vereenvoudigd (zie website RVA) zodat een aantal zaken (voorlopig) niet meer moeten worden gedaan:

  • De werkgever hoeft geen mededelingen van tijdelijke werkloosheid wegens overmacht meer te sturen naar het bevoegde werkloosheidsbureau van de RVA voor de volledige duur van de maatregelen (voorlopig tot en met 31.05.2020). Die periode kan worden verlengd tot 30.06.2020 als de regeringsmaatregelen worden verlengd of verstrengd.
  • De werkgever hoeft geen maandelijks controleformulier C3.2A meer te bezorgen aan elke tijdelijk werkloos gestelde werknemer voor de maanden maart, april, mei en juni 2020. De tijdelijk werkloos gestelde werknemers worden gedurende die 4 maanden vrijgesteld van de verplichting om in het bezit te zijn van een kaart C3.2A.  

 

2. Tijdelijke werkloosheid wegens economische redenen

Wat?

Er is sprake van tijdelijke werkloosheid wegens economische redenen indien er een daling van cliënteel, bestellingen, omzet of productie is waardoor het niet mogelijk is om het normale tewerkstellingspeil aan te houden. In dat geval kan de uitvoering van de arbeidsovereenkomst volledig worden geschorst of kan een arbeidsregeling met gedeeltelijke arbeid worden ingevoerd.

Formaliteiten voor de werkgever

De voorwaarden en proceduremodaliteiten zijn verschillend voor arbeiders en bedienden. Bij tijdelijke werkloosheid wegens economische redenen gelden grotendeels de normale procedures en formaliteiten. Meer informatie over de procedure en de formaliteiten in deze infobladen:

Wat betreft de economische werkloosheid voor bedienden staat op de website van de FOD WASO te lezen dat de FOD, zolang de ruime toepassing van tijdelijke werkloosheid wegens overmacht van kracht is, geen erkenningsaanvragen tot onderneming in moeilijkheden bij de minister in overweging zal nemen.

 

3. Hoe een eerdere mededeling van tijdelijke werkloosheid wegens economische redenen wijzigen en tijdelijke werkloosheid wegens overmacht aanvragen?

Als de tijdelijke werkloosheid te maken heeft met het coronavirus en er al een mededeling van tijdelijke werkloosheid wegens economische redenen is verstuurd kan de onderneming desgewenst overstappen op de regeling van tijdelijke werkloosheid wegens overmacht (motief: coronavirus). Daarvoor moet dan 'overmacht' als reden van de tijdelijke werkloosheid in de ASR scenario 5 worden vermeld. Verder hoeft er niks te worden gedaan. 

 

4. Aanvullende cao nr. 147 van de Nationale Arbeidsraad voor tijdelijke werkloosheid wegens economische oorzaken voor bedienden

De sociale partners hebben op 18 maart 2020 in de Nationale Arbeidsraad aanvullende collectieve arbeidsovereenkomst nr. 147 afgesloten tot vaststelling van een regime van tijdelijke werkloosheid wegens economische oorzaken voor bedienden bij een gebrek aan werk als gevolg van de coronacrisis. Deze aanvullende en tijdelijke cao wordt gesloten met toepassing van de wet van 3 juli 1978, in plaats van een sectorale cao (art. 77/1, §2, 1°) met als doel een snelle oplossing te bieden in sectoren en onderneming die nog niet onder een cao of een goedgekeurd ondernemingsplan vallen. Het is voor deze sectoren en ondernemingen dan ook niet meer nodig om een ​​cao of ondernemingsplan te sluiten voor de coronavirusperiode.

De onderneming in moeilijkheden kan op basis van deze aanvullende cao:

  • ofwel de arbeidsovereenkomst van de bedienden volledig opschorten (maximale duur van 16 weken/jaar);
  • of een regeling inzake arbeidstijdverkorting in te voeren voor bedienden die ten minste twee dagen per week werken (maximale duur van 26 weken/jaar).

Deze cao treedt onmiddellijk in werking en is geldig tot en met 30 juni 2020. Na evaluatie binnen de NAR, rekening houdend met de politieke, gezondheids- en economische situatie, kunnen de sociale partners besluiten deze cao te verlengen voor een nieuwe vaste periode. De sociale partners maken deze evaluatie uiterlijk begin mei 2020.

In infoblad E54 legt de RVA de voorwaarden uit waaraan de onderneming in moeilijkheden moet voldoen, evenals de verschillende fasen van de procedure. Zoals hoger reeds aangegeven, liet de FOD WASO weten dat zolang de ruime toepassing van tijdelijke werkloosheid wegens overmacht van kracht is, er geen erkenningsaanvragen tot onderneming in moeilijkheden bij de minister in overweging worden genomen. 

 

5. Uitkering tijdelijke werkloosheid

Toelaatbaarheid

Belangrijk is dat de werknemer die tijdelijk werkloos wegens overmacht wordt gesteld, zonder toelaatbaarheidsvoorwaarden toegelaten wordt tot het recht op werkloosheidsuitkeringen. Dit geldt, voor de periode van 1 februari 2020 tot en met 30 juni 2020, ook voor de werknemer die tijdelijk werkloos is wegens economische oorzaken.

Aanvraag

In geval van tijdelijke werkloosheid moet de werknemer van zijn kant wel nog een aanvraag om uitkeringen indienen bij een uitbetalingsinstelling naar keuze (hetzij de overheidsinstelling: de HVW, hetzij de private uitbetalingsinstellingen). De werknemer kan voor de indiening van zijn uitkeringsaanvraag gebruik maken van een vereenvoudigd formulier (formulier C3.2- WERKNEMER-CORONA). 

Werkloosheidsuitkering

In geval van tijdelijke werkloosheid wegens overmacht of economische oorzaken ontvangen werknemers een bedrag gelijk aan 65% van hun gemiddeld loon (begrensd tot 2.754,76 euro per maand). Vanaf 1 februari 2020 tot 30 juni 2020 wordt het bedrag van de uitkering tijdelijke werkloosheid verhoogd naar 70% van de begrensde gemiddelde bezoldiging.

Op deze uitkeringen tijdelijke werkloosheid wordt 15% bedrijfsvoorheffing ingehouden. De verlaging van 26,75% naar 15% is niet beperkt tot tijdelijke werkloosheid wegens COVID-19. Ze geldt voor alle vormen van tijdelijke werkloosheid, dus ook voor tijdelijke werkloosheid wegens overmacht, om economische redenen, door slecht weer…

De verlaging geldt voor betalingen of toekenningen vanaf 1 mei 2020 tot en met 31 december 2020 en heeft enkel betrekking op dagen tijdelijke werkloosheid in die periode. Uitkeringen tijdelijke werkloosheid voor de maand april die laattijdig worden uitbetaald, vallen nog steeds onder het tarief van 26,75%.

Aanvullende toeslag bovenop de werkloosheidsuitkering

Overmacht

Werknemers die tijdelijk werkloos worden gesteld wegens overmacht (reden 'coronavirus'), krijgen naast de werkloosheidsuitkering nu ook een supplement van 5,63 euro per dag, ten laste van de RVA. Dit supplement is vrijgesteld van RSZ-bijdragen en inhoudingen, maar wel onderworpen aan de fiscale voorheffing van 15%. De verlaging van 26,75% naar 15% geldt voor betalingen of toekenningen vanaf 1 mei 2020 tot en met 31 december 2020 en heeft enkel betrekking op dagen tijdelijke werkloosheid in die periode. Uitkeringen tijdelijke werkloosheid voor de maand april die laattijdig worden uitbetaald, vallen nog steeds onder het tarief van 26,75%.

Eventuele aanvullende toeslagen van de werkgever of van een fonds blijven onderworpen aan de fiscale voorheffing van 26,75%. De verlaging van het tarief naar 15% heeft enkel betrekking op de wettelijke uitkeringen (namelijk die van de RVA).

Economiche oorzaken

Werknemers die tijdelijk werkloos worden gesteld wegens werkgebrek op grond van economische oorzaken, hebben ook recht op een supplement ten laste van de werkgever (of van het fonds voor bestaanszekerheid), naast hun werkloosheidsuitkering voor elke werkloosheidsdag. Dat is al langer zo.

Ook de nieuwe aanvullende cao nr. 147 voorziet in een supplement. De cao bepaalt dat een bediende die tijdelijk werkloos is wegens economische oorzaken, op kosten van de werkgever een toeslag van 5 euro per dag werkloosheid ontvangt. Als de arbeiders van een paritair comité waaronder de onderneming ressorteert en waarop het systeem van economische werkloosheid van toepassing is, beschikken over een minimumbedrag hoger dan 5 euro, dan is dat bedrag van toepassing. Indien een onderneming eveneens werklieden tewerkstelt op wie een regeling van economische werkloosheid van toepassing is en die een toeslag genieten waarvan het minimumbedrag hoger is dan 5 euro, dan is dat bedrag van toepassing.

De supplementen zijn vrijgesteld van RSZ-bijdragen en inhoudingen, maar wel onderworpen aan de fiscale voorheffing van 26,75%.

RSZ-bijdragen

De aanvulling van de werkgever is niet onderworpen aan socialezekerheidsbijdragen indien de werkgever de intentie heeft een aanvulling te geven op de werkloosheidsuitkering. De aanvullende vergoeding moet een compensatie zijn voor het verlies van inkomen uit arbeid.
De hoogte van de aanvulling mag niet tot gevolg hebben dat de werknemer netto meer zou ontvangen dan wanneer hij gewerkt had. Dit wil zeggen dat:

  • er naast de uitkering van de RVA en eventuele supplementen zoals de 5,63 euro per dag in het geval van 'tijdelijke werkloosheid wegens overmacht', ook rekening moet worden gehouden met aanvullingen die zullen worden toegekend door een Fonds voor bestaanszekerheid;
  • de werkgever alle werknemers van dezelfde categorie gelijk moet behandelen; dit kan door:
    • ofwel tot een bepaald percentage van het nettoloon te compenseren;
    • of door iedereen een forfaitair bedrag te betalen er rekening mee houdend dat ook de werknemers met de laagste lonen niet meer mogen ontvangen dan indien ze gewerkt zouden hebben;
  • er rekening mag worden gehouden met het gemiddelde loon van de voorbije maanden als het gaat om werknemers met een variabel loon;
  • er alleen rekening mag worden gehouden met het loon waarop socialezekerheidsbijdragen verschuldigd zijn; de aanvullingen mogen dus geen rekening houden met voordelen zoals maaltijdcheques...;
  • netto niet wil zeggen dat men zich moet baseren op het netto maandloon en het netto bedrag van de aanvullingen en RVA-uitkering, maar dat men er rekening mee houdt dat op het loon, de RVA-uitkeringen en aanvullingen andere bedrijfsvoorheffingen gelden; als uitgangspunt kunnen dus best de respectievelijke bruto belastbare bedragen worden gehanteerd.

De RSZ heeft er alle begrip voor dat beslissingen snel moesten genomen worden en staat dan ook toe dat als zou blijken dat de aanvullingen die voor de maand maart worden toegekend te hoog zijn, de werkgever dat mag compenseren door de aanvullingen voor de eerstvolgende maanden te verlagen, ook omdat de definitieve bedragen van de werkloosheidsuitkering niet onmiddellijk bekend zullen zijn.

Voor meer uitleg verwijzen we naar de instructies van de RSZ op hun website.

Elders gaan werken?

De RVA laat toe om te werken bij een andere werkgever dan deze door wie men tijdelijk werkloos is gesteld. De inkomsten van deze tewerkstelling kunnen echter niet gecumuleerd worden met de werkloosheidsuitkering. De werknemer moet deze tewerkstelling meedelen aan zijn uitbetalingsinstelling, zodat er niet ten onrechte uitkeringen worden betaald. Indien nodig, zal een terugvordering gebeuren van het teveel aan uitbetaalde uitkeringen.

Uitzondering: om land-, tuin- en bosbouw aan arbeidskrachten te helpen, wordt voorzien dat tijdelijk werklozen die in voormelde sectoren (eventueel via uitzendarbeid) aan de slag gaan, 75% van hun uitkering voor tijdelijke werkloosheid (incl. de RVA-toeslag voor overmacht van 5,63 euro) behouden en dus kunnen cumuleren met hun loon.

 

6. Tijdelijke werkloosheid & tijdskrediet en thematische verloven

De RVA publiceerde tevens een FAQ rond tijdskrediet en de thematische verloven, en de combinatie ervan met tijdelijke werkloosheid. Meer info

 

7. Tijdelijke schorsing van tijdskrediet/loopbaanonderbreking om te werken bij eigen werkgever en herneming ervan na tijdelijke tewerkstelling bij eigen werkgever

 Een werknemer van een werkgever uit een vitale sector die zijn arbeidsprestaties onderbreekt of heeft verminderd, kan tijdens de coronacrisis met zijn werkgever overeenkomen om de betrokken onderbreking of vermindering van arbeidsprestaties tijdelijk te schorsen. Na afloop van die tijdelijke schorsing wordt de oorspronkelijke onderbreking of vermindering van arbeidsprestaties onder de oorspronkelijke voorwaarden verdergezet voor de resterende duur.

Dat is wel enkel mogelijk indien de werknemer wordt tewerkgesteld bij een werkgever uit een vitale sector (paritaire comités 144 (landbouw), 145 (tuinbouw), 146 (bosbouw) en 322 (uitzendarbeid voor zover de gebruiker actief is in een van de vorige sectoren)). In die bedrijven die behoren tot vitale sectoren, kan een werknemer zijn lopende loopbaanonderbreking , thematisch verlof of tijdskrediet tijdelijk schorsen. Dat is een tijdelijke vrijwillige schorsing. De tijdelijke schorsing van de onderbreking of vermindering van arbeidsprestaties is slechts mogelijk tot en met de datum waarop dit koninklijk besluit buiten werking treedt.

Tijdens de periode van schorsing van de onderbreking of vermindering van arbeidsprestaties is er geen recht op een onderbrekingsuitkering van de RVA. De werknemer moet de RVA op de hoogte brengen van de tijdelijke schorsing. De RVA kan voorzien in een modelformulier om die mededeling te doen.

 

8. Tijdelijke schorsing van tijdskrediet/loopbaanonderbreking om te werken bij een andere werkgever met behoud van 75% van de uitkering

Een werknemer die zijn arbeidsprestaties onderbreekt of heeft verminderd kan, tijdens de duur van die onderbreking of vermindering, tijdelijk tewerkgesteld worden door een andere werkgever die behoort tot de vitale sector (paritaire comités 144 (landbouw), 145 (tuinbouw), 146 (bosbouw) en 322 (uitzendarbeid voor zover de gebruiker actief is in een van de vorige sectoren)) om daar eventuele tekorten aan arbeidskrachten op te vangen.

De arbeidsovereenkomst bij de andere werkgever wordt schriftelijk vastgesteld en bevat een einddatum die de dag van buitenwerkingtreding van dit besluit niet mag overschrijden.

De werknemer brengt de RVA schriftelijk op de hoogte van elke nieuwe tewerkstelling. De RVA kan voorzien in een modelformulier om die mededeling te doen.

In tegenstelling tot de normale regeling behoudt de werknemer het recht op de onderbrekingsuitkering indien hij een nieuwe tewerkstelling aanvangt bij een andere werkgever die behoort tot een vitale sector, om te vermijden dat een werknemer financieel benadeeld wordt. Het bedrag van de onderbrekingsuitkering wordt evenwel met een kwart verminderd voor de duur van de arbeidsovereenkomst. De werknemer behoudt dus 75% van de onderbrekingsuitkering tijdens de duur van de arbeidsovereenkomst. Indien de betrokkene niet gedurende een volledige maand werkt, gebeurt de vermindering pro rata. Stel bijvoorbeeld dat een persoon in loopbaanonderbreking gedurende een onvolledige maand werkt bij een werkgever, dan zal de RVA-uitkering worden gehalveerd voor die onvolledige maand en blijft de RVA-uitkering voor 100% behouden in het overige deel van de maand waarin niet wordt gewerkt.

Het VBO betreurt dat niet de voorwaarde wordt toegevoegd dat de eigen werkgever akkoord moet gaan of dat hij gesloten is en er bij hem dus niet gewerkt kan worden, vooraleer er voor een werkgever uit de vitale sector kan worden gewerkt. Het VBO vindt het evenmin een goede zaak om uitkeringen, ook al gaat het slechts om een deel, te cumuleren met loon.

 

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEF IMPACT

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.